W ostatnim tygodniu Sejm uchwalił korzystną dla podatników nowelizację ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176, z późn. zm.). Znowelizowany art. 21 w ust. 1 w pkt 3 lit. g wprowadza nową ulgę podatkową dotyczącą odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe. Dotychczas zwolnione z podatku były wyłącznie odszkodowania uzyskane na drodze sądowej, należne na podstawie wyroku sądu. Do zmiany ustawy doszło w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 29 listopada 2006 r. (sygn. akt: SK 51/06), w którym Trybunał stwierdził niezgodność z konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej dotychczas obowiązującego przepisu (art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g ustawy), który wyłączał zwolnienie podatkowe, jeśli odszkodowanie ustalono w umowie lub ugodzie.

Uchwaloną właśnie nowelizację należy ocenić pozytywnie. System podatkowy nie powinien stać na przeszkodzie polubownemu załatwieniu sporów. Jak słusznie zauważył Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wspomnianego wyroku, strona postępowania cywilnego z jednej strony jest zachęcana przez sąd do zawarcia ugody (obowiązek sądu w tym zakresie wynika z przepisów Kodeksu postępowania cywilnego), z drugiej zaś – przepis prawa podatkowego nakłada na osobę, która zaakceptowała ugodowe załatwienie sprawy, swego rodzaju sankcję finansową w postaci obowiązku zapłacenia podatku od uzyskanego odszkodowania.

Trzeba jednak podkreślić, że ustawodawca nie wprowadził generalnego zwolnienia podatkowego dotyczącego wszystkich odszkodowań. Art. 21 ust. 3b ustawy wyłącza odszkodowania przyznane na mocy ugody sądowej, jeżeli: (a) mają one związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, albo (b) dotyczą korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.